Beter beeld via Digitenne is mogelijk
Spanje zet op 5 november een grote stap met televisie via de ether. De landelijke multiplex RGE2 schakelt dan over op DVB-T2. RTVE zendt daarop La 1 UHD en La 2 UHD uit, Atresmedia en Mediaset volgen met 4K-versies van Antena 3 en Telecinco. Frankrijk begon in 2024 al met France 2 in 4K via de ether, eveneens met DVB-T2 en HEVC-compressie.
4K vraagt veel ruimte
Het verschil met Nederland zit niet in de techniek, maar in de ruimte. Frankrijk rekende voor zijn 4K-multiplex op 34 Mbit/s, genoeg voor drie zenders van bijna 11 Mbit/s. In Spanje krijgt La 1 UHD nu ongeveer 10 Mbit/s. Dit is zowat de helft van een multiplex. Na de volledige overstap passen er maximaal vier 4K/UHD-zenders in één multiplex.
Digitenne gebruikt sinds 2019 dezelfde combinatie van DVB-T2 en HEVC, maar verdeelt de ruimte anders. Het netwerk telt vijf multiplexen met elk zes tot acht tv-zenders. Volgens metingen van gebruikers krijgt een HD-zender daardoor ongeveer 5 Mbit/s. Eén 4K- of UHD-zender kost zo de plek van twee HD-zenders. Beter beeld via Digitenne is dus mogelijk, maar gaat ten koste van het zenderaanbod. Maar er is daarnaast ook een praktisch probleem. Uitgezonderd ESPN zijn er in Nederland geen UHD-varianten van publieke en commerciële zenders. Laat staan 4K.
Onzekere toekomst na 2030
Dat KPN de keuze voor verbeteren van beeldkwaliteit gaat maken, ligt niet voor de hand. De vergunning voor Digitenne loopt tot 1 februari 2030. KPN benadrukt dat Digitenne niet stopt, maar noemt geen termijn na 2030. Ook de toekomst van de frequenties zelf is open. Op de wereldradioconferentie van 2023 bleef het uitzenden van tv- en radiozenders het belangrijkste gebruik van de UHF-band, maar in 2031 komt dat opnieuw op tafel. Zelfs in Frankrijk waarschuwen lokale overheden dat een deel van de band dan naar mobiele netwerken kan gaan.
NPO en KPN kijken verder
Ondertussen zoeken NPO en KPN het elders. NPO test samen met Broadcast Partners - onderdeel van Cellnex - 5G Broadcast. Daarmee gaan tv en radio zonder mobiele data naar smartphones. Na demonstraties in Amsterdam kondigde NPO een veldproef van een jaar aan op meerdere hoge zendmasten. KPN lanceerde in juli keuze.nl/nieuws/kpn-lanceert-5g-thuis">5G voor Thuis, draadloos internet voor adressen zonder goede vaste verbinding. Een tv-pakket levert KPN daar nog niet bij, maar het richt zich wel op plekken waar Digitenne traditioneel sterk is. Grote investeringen in 4K via de ether liggen daarom niet voor de hand.
