Eredivisie op de been gehouden door ESPN-vergoeding providers: zonder deals voetbal noodlijdend
Eredivisie Media & Marketing (EMM), het bedrijf achter ESPN, sloot deze zomer nieuwe meerjarige distributiedeals met Ziggo, Odido, DELTA en KPN. De eerste overeenkomst met Ziggo gold naar verluidt als blauwdruk: een ESPN-vergoeding van rond de vier euro exclusief btw per klant per maand, met een iets lager tarief voor internet-only klanten. Providers betalen dus voor iedere aansluiting, ook als de klant nooit voetbal kijkt. Ziggo en DELTA berekenden dat direct door met 2,50 euro per maand. KPN houdt ESPN 1 in het basispakket en biedt ESPN Compleet alleen kosteloos aan bij Combivoordeel. Odido houdt alles vooralsnog bij het oude.
Providerdeals dragen de clubgarantie
Een ruwe rekensom: bij circa 6,7 miljoen tv-aansluitingen levert een afdracht van vier euro op papier ruim 300 miljoen euro per jaar op. Uit die stroom moet de 135 miljoen euro per seizoen komen die de achttien clubs tot en met 2029/30 gegarandeerd krijgen, met Disney als garantsteller. De clubs ontvingen daarnaast een tekenbonus van 70 miljoen euro. Verder werd een schuld van honderden miljoenen euro waarvoor de eredivisieclubs deels voor verantwoordelijk was door Walt Disney Company kwijtgescholden. In het vorige contract kregen zij gemiddeld 80 miljoen euro per jaar. Naar verwachting stijgt de afdracht de komende jaren verder, en ook dat zal de consument merken.
Aandeelhouder zonder winst
De Eredivisie CV bezit 44,1 procent van EMM, Disney 51 procent en de KNVB 4,9 procent. Op papier delen de clubs zo mee in de winst, maar in de praktijk was die uitkering jarenlang te laag om het garantiebedrag te dekken. Dit lijkt met de nieuwe distributieovereenkomsten verleden tijd te zijn. Disney vulde vootheen het gat telkens met leningen, waardoor EMM een schuld van circa 350 miljoen euro opbouwde bij het moederbedrijf. Kwijtschelding daarvan was een harde voorwaarde van de clubs bij de verlenging tot 2030; Disney ging akkoord. Wel kreeg de Eredivisie CV de sponsorrechten en internationale mediarechten terug, inkomsten die nu buiten EMM om lopen.
Zonder verplichte afdracht geen 135 miljoen
Hoe het zonder providermodel gaat, leert de geschiedenis. Eredivisie Live haalde met vrijwillig betalende abonnees zo'n 600.000 huishoudens en zat in 2012 op een schuld van ruim 60 miljoen euro. FOX Sports kwam pas boven de 900.000 abonnees nadat het in 2016 een vaste vergoeding per aansluiting invoerde. Alleen al de 135 miljoen euro vergt bij vijftien euro per maand zo'n 750.000 betalende huishoudens, nog voor de kosten van vier kanalen en de producties. Bij een abonnementsmodel moet een betaalzender per verkocht model een deel van het abonnementsbedrag aan de betreffende provider afdragen. In 2010 beklaagde Eredivisie Live tijdens een persconferentie in hst hoofdkantoor van de toenmalige aandeelhouder Endemol dat de afdracht aan de provider tussen de 20 en 30 procent van de door de abonnee betaalde maandprijs bedroeg. Met een afdracht per daadwerkelijk verkocht abonnement zou EMM de garantie vrijwel zeker niet kunnen dragen met een abonnement onder de 20 euro per maand en zou Disney opnieuw moeten bijspringen.
Belastingbetaler betaalt ook de politie
Naast de tv-rekening betaalt de burger ook via de belasting. De politie stak in het seizoen 2024/25 221.054 uur in betaald voetbal. Buiten het stadion is de overheid verantwoordelijk, binnen betaalt de club de stewards. Het ministerie van Justitie en Veiligheid noemt geen uurtarief maar ramingen uit 2011 en 2012 kwamen uit op 20 tot 30 miljoen euro per jaar. Dit bedrag ligt naar verwachting nu veel hoger, onder meer vanwege gestegen loonkosten. Het kabinet wil dat clubs gaan meebetalen en laat mogelijkheden als een boetesysteem onderzoeken. Natuurlijk is de KNVB is tegen. In Duitsland mag dat bij risicowedstrijden sinds een uitspraak van het Constitutioneel Hof in januari 2025.
Leeuwarden zet draagvlak onder druk
Het incident van zondag in Leeuwarden voedt die discussie. Feyenoord supporters schoten in de twaalfde minuut van SC Cambuur - Feyenoord (2-5) vuurwerk de thuisvakken in. Vijf Cambuurfans liepen brandwonden bestaande uit gehoorschade en oogletsel/. Een vuurpijl scheerde langs Feyenoord-doelman Tjark Ernst. Het duel lag ruim twintig minuten stil. De politie zag af van ingrijpen in het uitvak vanwege bivakmutsen en rook. De KNVB stelt dat de daders een landelijk stadionverbod van minimaal achttien maanden riskeren.
