Ideale glasvezelsituatie: één netwerk, alle grote en kleine providers
In Harderwijk en Hierden ligt iets wat je in de rest van Nederland bijna nergens meer vindt: één glasvezelnetwerk waarop alle grote én kleine providers diensten leveren. Consumenten kiezen er tussen KPN, Ziggo, DELTA en Odido zonder dat ze een nieuwe aansluiting nodig hebben. Ook lokale en zakelijke aanbieders zoals Matrix, Plinq, Fiber Nederland, Onvi en CAI Lokaal zijn beschikbaar.
Stichting zonder winstoogmerk
Het netwerk is van CAI Harderwijk. Die stichting zonder winstoogmerk beheert al vijftig jaar de lokale kabel. Het glasvezelnetwerk werd samen met een partner aangelegd maar sinds januari 2019 is het weer helemaal van de stichting. Volgens CAI Harderwijk was Harderwijk de eerste gemeente in Nederland waar zowel de stad als het buitengebied volledig glasvezel had. Er zijn ruim 24.000 huishoudens aangesloten.
Het concept is eenvoudig. CAI Harderwijk legt de infrastructuur aan en onderhoudt die. Providers huren toegang en verkopen hun eigen abonnementen voor internet, televisie en telefonie. Nu Ziggo erbij is gekomen, zijn alle vier de grote landelijke aanbieders op hetzelfde netwerk actief. KPN en DELTA verkopen daarnaast wholesalediensten door aan kleinere partijen. Hierdoor is er nog meer aanbod voor consumenten en bedrijven.
Voordelen
Consumenten hebben zo echt iets te kiezen. Overstappen kan zonder dat de straat open moet of er een tweede kabel de woning in komt. Volgens de stichting zorgen meer aanbieders voor betere kwaliteit en scherpere tarieven. Bedrijven profiteren ook omdat zakelijke providers zoals Matrix op hetzelfde netwerk maatwerk leveren. Voor de investeerder is dit concept net zo aantrekkelijk. Omdat bijna elke provider op het netwerk zit, gebruikt een groot deel van de huishoudens het. In 2019 was dat al 75 procent. Door dat hoge gebruik is de investering rendabel en zijn er geen dubbele netwerken nodig. De opbrengsten gaan bovendien terug naar de gemeenschap. Bijvoorbeeld naar lokale televisie, een LoRa-netwerk en innovatieprojecten.
Gemeenten verkochten de kabel
Dat Harderwijk een uitzondering is, heeft Nederland grotendeels aan zichzelf te danken. In de jaren negentig verkochten veel gemeenten hun kabelnetten aan commerciële partijen zoals Casema, A2000 (later UPC en nu Ziggo) en energiebedrijven. Dat leverde veel geld op. Amsterdam verkocht zijn kabelnet in 1995 voor 700 miljoen gulden en wilde met dat geld onder meer de nieuwe wijk IJburg betalen. Critici waarschuwden toen al dat de gemeente privatiseerde zonder het monopolie te doorbreken. Gemeenten stonden echter voor een keuze. De meeste kabelnetten waren in die periode ouderwets en moesten gemoderniseerd worden. En dat kostte veel geld. En met de verkoop aan commerciële partijen leverde de oubollige netwerken juist geld op in plaats dat gemeenten hier miljoenen guldens in moesten investeren.
Die waarschuwing kwam uit. Door fusies kwamen de kabelnetten uiteindelijk vrijwel allemaal bij Ziggo terecht en Ziggo hoeft zijn netwerk niet open te stellen. Toezichthouder ACM wilde KPN en VodafoneZiggo in 2018 verplichten concurrenten toe te laten. In maart 2020 vernietigde het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) dat besluit. Het gevolg: in grote delen van het land liggen meerdere netwerken naast elkaar in dezelfde straat en gemeenten hebben geen zeggenschap meer over hun eigen digitale infrastructuur. Het besluit van CBb blijkt dus voor consumenten nadelig te zijn.
Waarom Ziggo en KPN elkaar mijden
Sinds 20 augustus levert Ziggo via het glasvezel van Delta Fiber maar alleen op zo'n 680.000 adressen waar het geen eigen kabel heeft. Op Open Dutch Fiber - dat bijna helemaal in Ziggo-gebied ligt - en op het netwerk van KPN en Glaspoort is Ziggo niet te vinden. Ziggo kiest voor zijn eigen coaxnetwerk met DOCSIS. Als het op glasvezel van een concurrent zou gaan, zou het eigen klanten van zijn kabel weghalen. Andersom heeft KPN met Glaspoort een eigen grotendeels landelijk glasvezelnet en koopt het geen toegang bij Delta Fiber of Open Dutch Fiber. KPN verdient juist geld door zijn netwerk te verhuren aan partijen als Odido, Youfone en Budget Thuis.
Ideale situatie
Alleen met een neutrale netwerkeigenaar zoals CAI Harderwijk ontstaat de voor investeerders, consumenten en bedrijven de meest ideale situatie. Straten hoeven niet meerdere keren opengebroken worden, geen extra netwerktoegangspunten in de meterkast en bij overstappen van provider kan dit op afstand technisch geregeld worden. Als er gebruik wordt gemaakt van bruikleenapparatuur hoeft alleen deze apparaten vervangen te worden.
