Odido-datalek: van imagoschade tot miljoenenclaim en een beursgang die er niet kwam
De problemen voor Odido zijn groot. Twee toezichthouders onderzoeken het datalek bij dit telecombedrijf, en hoewel de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) nog niet tot een eindconclusie van hun onderzoeken zijn gekomen, heeft het er alle schijn van dat de uitkomst voor Odido negatief uitvalt. De beveiliging van zeer gevoelige persoonlijke gegevens was op het moment van het datalek op zijn minst gezegd belabberd. Daarnaast lijkt Odido gegevens van voormalige klanten - die dit bedrijf en voorlopers als Tele2 en T-Mobile de rug hebben toegekeerd - te lang te hebben bewaard. Over de informatieverstrekking naar gedupeerde klanten worden door cyberexperts ook kritische noten gekraakt.
Nederlanders eisen smartengeld van Odido
Alsof dit allemaal niet genoeg is, roeren gedupeerden zich en eisen smartengeld. Binnen 24 uur sloten 200.000 gedupeerden zich aan bij een massaclaim van Consumers United In Court (CUIC). Het is zeer aannemelijk dat dit aantal in de komende dagen zal oplopen naar een veelvoud hiervan. Daarnaast zijn er massaclaims van andere partijen op komst. Zo lijkt de Stichting voor Collectieve Claims (VCC) ook voor te sorteren op een massaclaim. De Consumentenbond houdt nadrukkelijk de vinger aan de pols en volgt de situatie nauwlettend. Voor Odido kan het aantal gedupeerden dat zich aansluit hierdoor mogelijk oplopen tot een miljoen of meer.
Hardere aanpak bedrijven met datalek
Dit is dan nog alleen de directe financiële dreiging voor Odido. De imagoschade kan nog grotere vormen aannemen. Hoeveel klanten is het telecombedrijf inmiddels al kwijtgeraakt? En wat staat Odido nog te wachten als door de massaclaims en de publiciteit hieromtrent de merknaam negatief in het nieuws blijft komen? Verder leeft er een duidelijke wens bij consumenten dat bedrijven als Odido die door mogelijk gebrekkige beveiliging gevoelige persoonlijke data laten lekken hard door de overheid worden aangepakt. Odido kan welllicht het eerste bedrijf worden dat met een dergelijke harde aanpak vanuit overheid en toezichthouders te maken krijgt.
Massaclaim kan tot financiële klap leiden
Terug naar de massaclaim. Het geluk voor Odido is dat de rechterlijke lat voor schadevergoeding bij gelekte persoonsgegevens door cyberinbraken in Nederland hoog ligt. Zo wees de rechter de claim van gedupeerden van een datalek bij de GGD grotendeels af omdat de claimorganisatie (ICAM) niet representatief genoeg werd geacht. De overheid gaf gedupeerden daarna uit coulance een schadevergoeding van 50 euro per persoon. In het geval van Odido is de verwachting dat niet iedereen dezelfde schadevergoeding kan claimen. Als er meer persoonlijke gegevens - zoals ID-nummers - zijn gelekt, is de kans groot dat bij een geslaagde massaclaim de compensatie hoger is dan wanneer 'alleen' NAW-gegevens zijn gestolen.
Als wordt gekeken naar vergelijkbare datalekken bij telecomproviders in het buitenland, tekent zich voor Odido een financieel zorgelijk beeld af. In Duitsland werd bij een schikking een bedrag van 100 euro per gedupeerde overeengekomen. Doorgetrokken naar Odido zou dit neerkomen op een schadeclaim van minimaal 650 miljoen euro. Maar het kan nog erger. Voor gedupeerden van wie uitgebreide gegevens inclusief ID-nummer zijn gelekt, hebben rechters in andere Europese landen weleens schadevergoedingen uitgesproken die ver boven de 1.000 euro lagen. Natuurlijk is elk datalek anders en zijn Nederlandse rechters terughoudender. Toch is het iets voor Odido om in het achterhoofd te houden. De kans dat Odido met massaclaimorganisaties als CUIC en VCC tot een schikking wil komen om een rechtsgang te vermijden, is zeker niet uitgesloten.
Plotseling schrappen van de beursgang
De vraag is of investeerders door de negatieve publiciteit rond Odido nog wel geïnteresseerd zijn om in het telecombedrijf te stappen. Odido is momenteel volledig eigendom van twee aandeelhouders: de internationale investeringsbedrijven Apax Partners en Warburg Pincus. Zij kochten in 2022 Odido - dat toen nog T-Mobile Nederland heette - van Deutsche Telekom voor een bedrag van 5,1 miljard euro. Beide aandeelhouders hadden vergevorderde plannen om een deel van Odido naar de beurs te brengen, wat hun ongeveer een miljard euro had moeten opleveren.
De beursgang werd echter net voor het bekend worden van het datalek in de ijskast gezet. Boze tongen beweren dat het schrappen van de beursgang en het datalek met elkaar verband houden. Of en zo ja wanneer Odido alsnog de weg naar de Amsterdamse beursvloer weet te vinden, is op dit moment onduidelijk.
