Satelliet biedt veel gratis zenders, maar ook FTA-gebruik loopt terug

Free to air (FTA) staat voor ongecodeerde satellietontvangst en betekent feitelijk kijken zonder abonnement of smartcard. Wie een schotelantenne richt op één of meer satellieten haalt daarmee honderden tv- en radiozenders binnen. Toch loopt het aantal Nederlandse huishoudens met een schotel al jaren terug. En met de schotel verdwijnt ook het gratis aanbod uit de huiskamer.

Dit is er gratis te ontvangen

Op Astra 19,2 oost staan de Duitse publieke zenders ongecodeerd en in HD. Het gaat onder meer om Das Erste, ZDF, ZDFneo, ZDFinfo, 3sat, ARTE, Phoenix, KiKA en de regionale omroepen als WDR, NDR, BR en SWR. De SD-versies zijn verleden tijd en hierdoor zijn deze zenders nu alleen in HD-beeldkwaliteit te ontvangen.

Commercieel deels FTA

De Duitse commerciële zenders zijn eveneens gratis, maar alleen in SD-kwaliteit. RTL, VOX, ntv, Nitro, ProSieben, Sat.1 en Kabel Eins blijven volgens beide mediagroepen voorlopig ongecodeerd in de lucht. Hun HD-varianten zitten achter het betaalde platform HD+. Verder staan op deze positie nieuwszenders als France 24, TV5Monde en Al Jazeera English en enkele honderden radiozenders.

Veel Britse zenders

Op de Astra 2-satellietpositie op 28,2 oost is het Britse Freesat aanbod ongecodeerd te ontvangen met zenders als BBC One tot en met BBC Four, ITV1 tot en met ITV4, Channel 4, Channel 5 en tientallen themakanalen.

Waarom FTA providers goed aanvult

Ziggo, KPN, Odido en DELTA bieden een breed pakket, maar het buitenlandse aanbod is er beperkt en verandert regelmatig. Britse commerciële zenders mogen Nederlandse providers vanwege de uitzendrechten niet doorgeven. Ziggo en KPN houden BBC Three en BBC Four uit het aanbod en verschuilt zich hierbij achter afspraken met de contentaanbieder. Dit terwijl dat diezelfde contentaanbieder met Dido en DELTA blijkbaar andere afspraken maakt. Duitse regionale omroepen ontbreken meestal of zitten in een aanvullend pakket waarvoor extra betaald moet worden.

Via de satelliet is dat aanbod er wel en wel zonder maandbedrag. Na de eenmalige investering in schotel, ontvangstkop en ontvanger – die in veel gevallen zelfs niet nodig is omdat in veel televisies standaard is ingebouwd - zijn er geen vaste kosten. Voor kijkers in grensstreken, tweede woningen, campers en vakantieparken is de satelliet bovendien vaak de enige route naar Duitse of Britse televisie.

Mag een schotel wel of niet?

Bouwtechnisch is een schotelantenne tot twee meter doorsnede vergunningvrij onder het Besluit bouwwerken leefomgeving, maar daarmee is de kous niet af. Huurders hebben toestemming van hun verhuurder nodig. In appartementencomplexen verbieden de modelreglementen het bevestigen van voorwerpen aan gevel of balkon zonder besluit van de vergadering van eigenaars, en die toestemming komt er vaak niet.

Daarbovenop komen welstandsregels en beschermde stads- en dorpsgezichten. Een algeheel verbod houdt juridisch geen stand, omdat artikel 10 EVRM het recht op het ontvangen van informatie beschermt. Maar per geval wint het belang van de VvE of verhuurder geregeld. Ook hebben veel nieuwbouwappartementen simpelweg geen plek met vrij zicht op het zuiden. Een gemeenschappelijke satellietontvangst, waarbij één centrale schotel het signaal naar alle woningen distribueert, is dan het alternatief. Maar deze oplossing is inmiddels in de ijskast beland.

Illegale IPTV vult het gat

Waar de schotel verdwijnt, komt vaak een kastje terug. Marktschattingen gaan uit van ongeveer 2,3 miljoen Nederlanders die illegale IPTV gebruiken. Dit is ruwweg een verdubbeling in enkele jaren. Stichting BREIN haalde vorig jaar 828 illegale websites en diensten offline en stond begin dit jaar al op 81 nieuwe zaken.

Illegale IPTV raakt de providers direct. Wie via zo'n dienst alle zenders en sport voor een paar tientjes per jaar krijgt die zegt vaak het tv-abonnement op en houdt alleen internet over. Het verschil met FTA is fundamenteel. Ongecodeerde satellietontvangst is legaal en stabiel maar levert geen Nederlandse zenders en geen betaalzenders als ESPN, Ziggo Sport en Viaplay. Illegale IPTV belooft alles maar gaat zonder waarschuwing op zwart en brengt risico's op malware en phishing mee.

Zo haal je Duitse en Britse zenders binnen

Voor de satellietposities 19,2 en 28,2 graden oost is één schotel voldoende. Plaats twee ontvangstkoppen op een multifeed-beugel en verbind die via een DiSEqC aan de ontvanger. Een schotel van 60 tot 80 centimeter volstaat in vrijwel heel Nederland. In het oosten van het land kan voor Astra 2 een grotere schotel nodig zijn. Belangrijker dan de maat is vrij zicht richting zuid tot zuidoost. Gebruik altijd een DVB-S2-ontvanger met HD-ondersteuning.