Waarom Ziggo, KPN, Odido en DELTA niet zomaar elke zender mogen doorgeven
Een zender die ongecodeerd via de satelliet binnenkomt, lijkt gratis voor het oprapen. Toch mogen Nederlandse providers als Ziggo, KPN, Odido en DELTA zo'n free-to-air (FTA) zender niet zomaar in hun pakket zetten. Vrije ontvangst thuis is iets heel anders dan vrije doorgifte door een commerciële aanbieder.
Gratis ontvangen is niet gratis doorgeven
Wie thuis een free-to-air-zender uit de lucht haalt, betaalt niets. Een provider die diezelfde zender doorgeeft, verricht echter een eigen openbaarmaking en bereikt een nieuw publiek: zijn abonnees. Juist dat maakt de handeling vergoedingsplichtig. In Nederland loopt die vergoeding voor de programma-inhoud via verplicht collectief beheer, zoals vastgelegd in de Europese SatCab-richtlijn. Ziggo, KPN, Odido en DELTA regelen de rechten dus via collectieve beheersorganisaties, niet rechtstreeks per maker.
De zender houdt zelf de regie
Naast de inhoudsrechten heeft elke omroep een eigen signaalrecht. Daarmee bepaalt de zender zelf of, waar en aan wie hij doorgifte toestaat. Er bestaat geen plicht voor omroepen om hun FTA-signaal aan elke provider beschikbaar te stellen. Het tegenovergestelde geldt: de omroep beslist.
Daar komt territoriale licentiëring bij. Een zender koopt rechten op films, series en sport meestal alleen voor het eigen land. Doorgifte over de grens is daardoor vaak juridisch onmogelijk. De Britse omroepen tonen dat treffend: BBC, ITV en Channel 4 richten hun satellietbundel strak op de Britse eilanden met de UK-beam op de Astra2-satteliet, zodat hun zenders buiten het Verenigd Koninkrijk niet beschikbaar zijn. Een Nederlandse provider kan een Brise commerciële zender dus niet legaal doorgeven, ook al komt het signaal soms binnen. Een uitzondering is er in Nederland voor de Brits landelijke BBC-zenders BBC One, BBC Two, BBC Three en BBC Four. Deze worden door de commerciële tak van BBC wel aan Nederlandse providers aangeboden.
Blokkeren signaal door uitzendrechten
Ook als een provider een overeenkomst met een tv-zender heeft, bepaalt de zender wat de klant van de betreffende provider onder ogen krijgt. Deze situatie is nu vooral actueel bij de blokkade die RTL Group Nederlandse providers oplegt tijdens live Formule 1-uitzendingen op RTL Duitsland. Volgende maand geldt iets vergelijkbaars tijdens de GP van België die op het kanaal Canvas van VRT wordt uitgezonden.
Must-carry werkt andersom
De enige leveringsplicht die meespeelt, is de must-carry-regel, een verplichting voor de provider. Ziggo, KPN, Odido en DELTA moeten bepaalde publieke en regionale zenders verplicht doorgeven. Het is een doorgifteplicht voor de aanbieder, en dus moeten omroepen deze zenders aan alle providers aanbieden. De zender bepaalt hoe hoog de doorgiftevergoeding is.
De rode draad
Beschikbaarheid draait niet om techniek, maar om rechten. Free-to-air betekent vrije ontvangst voor de kijker, geen vrijbrief voor de provider. De omroep houdt de regie, en de Nederlandse aanbieders moeten voor elke zender netjes de rechten regelen.
