WK voetbal 2026 in Benelux niet in 4K te zien: wie is er verantwoordelijk?
Maar in welke beeldkwaliteit rolt de bal in de Nederlandse huiskamer over het scherm? En welk geluid komt daarbij? Het antwoord op beide vragen is voor de voorstander van het beste beeld en geluid teleurstellend. Wie binnen de lijnen wil kleuren en alleen legaal wil kijken via providers als Ziggo, KPN en Odido, kan alleen in HD kijken. En voor geluid is normaal Dolby het hoogst haalbare. Geen 4K dus. Zelfs geen 'nep-UHD', of beter gezegd 1080p HDR. Ook de echte stadionsfeer in de huiskamer met Dolby Atmos-geluid is er dit WK voetbal niet bij.
Providers treffen geen blaam
Al snel wijzen teleurgestelde kijkers met het vingertje naar de eigen provider, maar dat is te makkelijk en ook onterecht. Providers kunnen alleen het signaal doorgeven dat door de rechtenhouders aan hen wordt aangeboden. De rechtenhouders in Nederland en Vlaanderen zijn de publieke omroepen NPO en VRT.
De zenders van beide omroepen moeten door de zogeheten must-carry-status door alle providers verplicht via het goedkoopste abonnement aan alle klanten worden aangeboden, zo schrijft de Mediawet voor. Maar als beide publieke omroepen hun zenders niet in 4K, 1080p met HDR - dat volgens de normen van de European Broadcasting Union (EBU) officieel UHD mag worden genoemd - of in Dolby Atmos aanvoeren, kunnen providers dat ook niet in deze beeld- en geluidskwaliteit aanbieden. Een kleine nuance is hierbij wel op zijn plaats: er zijn providers die het 1080i-aanvoersignaal zelf naar 1080p upscalen. Maar dit is een zichtbare technische noodgreep van de betreffende provider zelf. De basis van dit opgewaardeerde beeld is en blijft 1080i.
Aanvoersignaal voor zenders is wél 4K
Ook voor rechtenhouders - de tv-zenders dus - geldt dat zij alleen de maximaal haalbare beeld- en geluidskwaliteit kunnen aanbieden die hen door de organisator wordt verstrekt. Het WK voetbal wordt georganiseerd door wereldvoetbalbond FIFA. Navraag leert dat FIFA alle rechtenhouders toegang geeft tot een stream in native 4K met Dolby Atmos-geluid.Dus ook NPO en VRT. Het is de keuze van beide omroepen zelf om het WK voetbal niet in betere beeldkwaliteit aan te bieden.
Nederlandse voetballiefhebbers zijn inmiddels via ESPN gewend om belangrijke wedstrijden in UHD te kijken op ESPN 1. Vanaf volgend seizoen wordt daar ESPN 2 aan toegevoegd. Maar ondanks die ruime ervaring met UHD zijn er deze zomer tijdens het WK voetbal geen tijdelijke kanalen die de wedstrijden in betere beeldkwaliteit weergeven.
Bezuinigingen als doorslaggevende factor
Dit is een keuze van de rechtenhouders, niet van de providers. Zo liet KPN eerder aan Totaal TV weten NPO te hebben aangemoedigd om tijdens het WK voetbal een tijdelijk kanaal met beter beeld en geluid aan te bieden. Hoewel niet hardop gezegd, was achter de schermen hoorbaar dat providers bereid waren een deel van de extra kosten op zich te nemen om hun klanten een betere beleving van het toernooi te geven. Door bezuinigingen bij beide publieke omroepen gaat het zowel in Nederland als in Vlaanderen niet zo ver komen.
Er wordt gefluisterd dat het voor NPO en VRT politiek onhandig uitkomt om tijdelijke kanalen met beter beeld en geluid aan providers aan te bieden. Er moet bezuinigd worden, en dan wekt het mogelijk een verkeerde indruk richting de politiek als er geld wordt uitgegeven om iets wat al in goede kwaliteit beschikbaar is in nog betere kwaliteit aan te bieden. Er bestaat overigens nog een heel kleine kans dat de Belgische providers Telenet en Proximus met een zak vol geld VRT kunnen overhalen om alsnog een UHD-kanaal uitsluitend tijdens het WK voetbal beschikbaar te stellen. Dat dit een maand voor het begin nog niet is aangekondigd, is een slecht voorteken.
Hoe kun je het WK voetbal wél in beter beeld volgen?
De harde realiteit voor beeld- en geluidspuristen is dat voor het merendeel van de kijkers de kwaliteit die NPO en VRT het hele jaar door aan providers leveren ruimschoots voldoende is voor een goede huiskamerbeleving. Om de bal toch in hogere kwaliteit over het veld te zien rollen, zou een abonnement op een illegale IPTV-dienst de oplossing kunnen lijken. Maar of dat een werkelijk betere beeldbeleving oplevert, is de grote vraag. Binnen het illegale aanbod zijn er zenders die het WK in 4K aanbieden, maar hoe stabiel blijft die verbinding als tientallen of zelfs honderden miljoenen kijkers wereldwijd tegelijkertijd dezelfde stream benaderen? Een 4K-beeld dat buffert is immers niets waard.
Bij de legale alternatieven elders in de wereld is het beeld er beter aan toe. Het Amerikaanse FOX Sports zendt alle 104 WK-wedstrijden uit in 4K. Hetzelfde geldt voor onder meer SBS (Australië), Globeplay (Brazilië) en NHK (Japan). Ook de BBC biedt een beperkt aantal wedstrijden aan in 4K via de interactieve iPlayer. Door onder meer geoblocking is die dienst zonder VPN niet te bekijken vanuit Nederland.
