ACM publiceert verbod op glasvezeldeal KPN: DELTA Fiber glasvezel vrijwel onverkoopbaar
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft woensdag 15 juli de openbare versie van haar besluit gepubliceerd waarin de overname van een deel van het glasvezelnetwerk van DELTA Fiber door Glaspoort wordt verboden. Het verbod zelf viel al op 8 juni, maar pas nu is de onderbouwing van ruim vijftig pagina's voor iedereen na te lezen.
Glaspoort is de joint venture van KPN en pensioenuitvoerder APG (via Drepana Investments Holding). De deal ging over glasvezelnetwerken in meerdere Nederlandse gemeenten, samen goed voor ongeveer 200.000 huishoudens. Voor de ACM was dat klein genoeg om het "een relatief kleine transactie" te noemen - de woorden van KPN - en toch groot genoeg voor het zwaarste middel dat de toezichthouder heeft: een volledig verbod.
Van drie netwerken naar twee
De kern van het besluit is simpel. In de betrokken gebieden liggen nu drie concurrerende vaste netwerken: dat van KPN (nog grotendeels koper), dat van DELTA Fiber en dat van VodafoneZiggo (Ziggo). Na een overname door Glaspoort blijven er twee over, want het Delta-netwerk zou dan feitelijk in het KPN-kamp belanden.
ACM-bestuursvoorzitter Martijn Snoep stelde bij het besluit dat de concurrentiedruk op KPN daardoor afneemt en dat een prijsstijging aannemelijk is. Volgens de toezichthouder krijgen consumenten en bedrijven dan te maken met hogere internetprijzen, minder keuze en minder prikkels om de dienstverlening op peil te houden.
Odido en Budget volledig afhankelijk van KPN
Voor providers zonder eigen netwerk pakt de rekensom nog scherper uit. Partijen als Odido en Budget Thuis kunnen nu kiezen tussen het open netwerk van DELTA Fiber en dat van KPN. VodafoneZiggo laat geen derden toe op zijn coaxnetwerk, dus na de overname zou er nog maar één deur openstaan: die van KPN.
Dat raakt de portemonnee van de kijker en internetgebruiker direct. Juist de komst van onafhankelijke glasvezelnetwerken sinds 2021 zorgde voor de scherpe internet- en tv-bundels van de afgelopen jaren. DELTA Fiber is de grootste onafhankelijke speler en bereikt inmiddels ongeveer één op de vijf Nederlandse huishoudens.
Voorstellen van KPN schoten tekort
De ACM heeft wel degelijk gekeken of het verbod te vermijden was. KPN en Glaspoort deden voorstellen om de bezwaren weg te nemen, maar volgens de toezichthouder losten die het probleem niet op. Een belangrijk argument in het besluit: KPN heeft de overname helemaal niet nodig om in die gemeenten glasvezel te leveren. Het Delta-netwerk staat immers open voor andere aanbieders, KPN incluis. En anders kan KPN er zelf glasvezel aanleggen ter vervanging van zijn kopernetwerk.
Meegewogen is ook het patroon: sinds 2020 nam KPN al minstens zeven glasvezelnetwerken van kleinere concurrenten over. Verdwijnt het onafhankelijke net stukje bij beetje, dan komt er volgens de ACM geen nieuwe netwerkaanbieder meer terug.
Hoe nu verder?
KPN noemde het besluit eerder spijtig en bestudeert vervolgstappen. De betrokken bedrijven kunnen binnen zes weken na de bekendmaking in beroep bij de rechtbank Rotterdam. Met de openbare versie op tafel weten hun advocaten - en de rest van de markt - nu precies welke redenering ze moeten aanvallen.
Ondertussen werpt het besluit een lange schaduw over de toekomst van DELTA Fiber, dat in handen is van EQT en Stonepeak. Een overname door KPN of VodafoneZiggo van het overlappende deel loopt tegen exact dezelfde redenering aan, alleen op veel grotere schaal. Een neutrale infrastructuurpartij die het "derde netwerk" open houdt, past het beste bij de lijn die de ACM nu zwart-op-wit heeft gezet. Als de huidige onderbouwing blijft staan wordt het DELTA Fiber netwerk vrijwel onverkoopbaar. Alleen een nieuwe marktpartij of Open Dutch Fiber – en dus niet KPN, VodafoneZiggo/Ziggo Group of belangrijkste aandeelhouder van Ziggo Group Liberty Global – kunnen met de huidige onderbouwing een succesvolle poging wagen DELTA Fiber over te nemen. Het is dan niet ondenkbaar dat niet alleen KPN/Glaspoort maar ook DELTA Fiber het besluit van de ACM gaat aanvechten.
