Eén ESPN-deal, vier routes: zo bieden Ziggo, KPN, Odido en DELTA de voetbalzenders aan
Het zijn op papier afzonderlijke overeenkomsten die providers met Eredivisie Media & Marketing (EMM) sloten, maar er komen meer geluiden naar buiten dat ruimte voor onderhandelen zeer beperkt was. De Ziggo-deal was de leidraad voor overeenkomsten die onder de ogen van d e onderhandelaars van andere providers onder ogen kwam. Mogelijk dat voor enkele grotere providers met veel volume zoals KPN er nog een klein beetje ruimte voor onderhandelen was. De eis dat alle providers een gelijke overeenkomst kregen voorgelegd, ligt inmiddels achter ons. Dit was bij de overname van Eredivisie Live door EMM dat het eerst onder de naam FOX Sports en daarna ESPN verkocht een harde eis van toenmalige toezichthouder NMa, het huidige ACM.
De bal is gaan rollen
Het nieuwe Eredivisieseizoen is afgelopen weekend dan eindelijk afgetrapt en vlak voor de eerste bal rolde, hadden alle vier de grote landelijke providers een nieuwe distributieovereenkomst met EMM op zak. Ziggo, Odido en DELTA tekenden al eerder, KPN volgde begin augustus als laatste. Opvallend: hoewel de afspraken vrijwel gelijk zijn, kiest iedere provider een eigen route om ESPN aan klanten te verkopen.
Ziggo en DELTA: voetbal voor iedereen
Ziggo en DELTA volgen dezelfde lijn. Bij Ziggo zitten de vier ESPN-zenders sinds deze zomer in HD-kwaliteit in ieder digitaal tv-pakket, met uitzondering van het instappakket KabelTV. Alle tv-klanten betalen daarvoor sinds 1 augustus € 2,50 per maand extra, kijker of niet. Wie UHD wil, boxless wil kijken of onderweg via de app en ESPN Watch, betaalt € 10,- per maand extra. DELTA hanteert vanaf 7 september hetzelfde model: ESPN 1 tot en met 4 in het basispakket en € 2,50 per maand erbij. In augustus zijn de zenders er alvast tijdelijk gratis te bekijken. Ook voor online en beter beeld moet bij DELTA 10 euro per maand extra betaald worden. Hier wijkt DELTA wel enigszins van Ziggo af. Voor het online kijken met smart tv of mediaspeler binnen de eigen woning hoeft niets extra betaald te worden. Kopers van het meest uitgebreide Unlimited Entertainment-abonnement krijgen zonder meerkosten het volledige ESPN-aanbod zowel thuis als online onderweg geleverd.
KPN en Odido: voetbal blijft een keuze
KPN kiest bewust een andere koers en wil naar eigen zeggen geen 'voetbaltax' invoeren. De ESPN-zenders verhuizen niet naar het basispakket, maar blijven een losse dienst. Uitzondering blijft ESPN 1 dat zoals hiervoor onderdeel van het basispakket blijft. Klanten die vast en mobiel combineren, kunnen ESPN Compleet via Combivoordeel zonder meerprijs kiezen. Sinds 6 augustus krijgen ESPN-kijkers bij KPN bovendien gratis de UHD-versies van de zenders: geen 4K, maar 1080p met vijftig beelden per seconde en HDR. Ook bij Odido verandert er weinig. ESPN 1 blijft in het basispakket, de overige zenders zitten in ESPN Compleet van € 12,50 per maand. Nieuwe klanten krijgen dat pakket het eerste jaar cadeau; UHD ontbreekt er vooralsnog.
Vast bedrag per aansluiting
De verschillen zijn mogelijk doordat de nieuwe overeenkomsten volgens bronnen draaien om een vast bedrag per aansluiting per maand. Providers dragen circa € 4,- exclusief btw af voor iedere tv-klant en een iets lager bedrag voor internet-onlyklanten, ongeacht of die klanten ooit naar ESPN kijken. De eerste deal die EMM met Ziggo sloot, gold daarbij dus als leidraad voor de rest. De afdracht loopt de komende jaren naar verwachting verder op en komt dan vermoedelijk ook bij de consument terecht.
Waarom EMM zich nergens mee mag bemoeien
Na het betalen van die afdracht hebben providers alle vrijheid. EMM mag zich als contentleverancier wettelijk niet mengen in de manier waarop en de prijs waartegen providers de zenders doorverkopen. Het kartelverbod uit artikel 6 van de Mededingingswet (en het Europese artikel 101 VWEU) bestempelt zogeheten verticale prijsbinding als een hardcore beperking: een leverancier mag een wederverkoper niet beperken in het vaststellen van zijn eigen verkoopprijs. Alleen vrijblijvende adviesprijzen en maximumprijzen zijn toegestaan. Toezichthouder ACM kan bij overtreding hoge boetes opleggen. Met andere woorden: de manier waarop Ziggo, KPN, Odido en DELTA de ESPN-zenders aan hun klanten verkopen en tegen welke prijs is dus de keuzen van de betreffende provider en niet van EMM/ESPN. Ook al proberen providers dit soms aan hun klanten ‘te verkopen’.
Honderden miljoenen per jaar
Hoeveel geld ermee is gemoeid, laat zich becijferen met de jongste kwartaalcijfers. Nederland telt volgens Telecompaper circa 7,8 miljoen vaste aansluitingen: KPN is met 36,8 procent marktleider, Ziggo volgt met zo’n 3 miljoen klanten, Odido zit op 1,18 miljoen en DELTA op ruim 7 procent. Bij een afdracht van rond de € 4,- per tv-klant en iets minder voor internet-only komt de geldstroom richting EMM naar schatting uit op grofweg 30 miljoen euro per maand: 300 tot 350 miljoen euro per jaar, exclusief btw. Dat het om serieuze bedragen gaat, bleek al bij VodafoneZiggo, dat in de jongste kwartaalcijfers wees op gestegen contentkosten. Voor EMM-aandeelhouders Disney (51 procent), Eredivisie CV (44,1 procent) en KNVB (4,9 procent) is de constructie vooral een garantie dat de inkomsten op peil blijven, nu steeds meer huishoudens aan cordcutting doen.
Zonder ondersteuning geen ESPN
De eerlijke conclusie is dat zonder deze voor Nederland unieke distributieconstructie het einde van EMM en dus ESPN al snel aan de horizon gloort. Disney als grootste aandeelhouder van EMM heeft in Nederland met Disney+ een eigen streamingdienst die uitstekend technisch in staat is om het voetbal online en zonder tussenkomst van providers aan voetballiefhebbers aan te kunnen bieden. Juist de verplichte afdracht per aansluiting weerhoudt Disney en EMM om dit te doen. Het aantal kijkers dat tegen een prijs tussen 15 en 25 euro per maand een abonnement om Nederlands voetbal te kijken is naar verwachting (veel) te laag om de kosten van uitzendrechten en verdere operationele kosten te dragen. Niet alleen EMM maar ook de Eredivisie CV en wellicht zelfs de KNVB zou hierdoor richting de financiële afgrond worden getrokken. In het licht hiervan is het begrijpelijk dat de voetbalclubs kozen voor het financieel minder bod op de uitzendrechten van EMM (Disney). Een consortium van de vier eerder in dit artikel genoemde providers bood tientallen miljoenen euro per jaar meer voor de uitzendrechten. Door het kwijtschelden van een schuldenlast van circa 350 miljoen euro die EMM bij Disney had en het financiële vangnet dat Disney biedt als grootste aandeelhouder van EMM koos de Eredivisie CV voor de veilige weg met jubelende bekende helden als Mickey Mouse, Peter Pan maar vooral Dagobert Duck aan de zijkant.
