ESPN wordt voor kijkers onbetaalbaar als providers blijven toegeven: meer prijsverhogingen op komst
De rekensom achter het Nederlandse voetbal op televisie wordt steeds ongemakkelijker. ESPN betaalt een fors hoger bedrag voor de uitzendrechten van de Eredivisie, terwijl het aantal betalende tv-abonnees jaar na jaar afneemt. De optelsom van beide ontwikkelingen wijst maar één kant op: de kijker die blijft, gaat meer betalen. Zolang providers blijven meebewegen, dreigt een spiraal die de sportliefhebber uiteindelijk uit de lineaire televisie duwt, richting streaming of het illegale circuit.
Een Amerikaanse constructie met Nederlandse wortels
Om te begrijpen waar het geld naartoe gaat, is het belangrijk te weten hoe ESPN in Nederland is georganiseerd. De zenders worden geëxploiteerd door Eredivisie Media & Marketing (EMM), een joint venture waarin The Walt Disney Company, de Eredivisie CV en de KNVB samenwerken. Disney (Benelux) bezit 51 procent van EMM, waardoor een aanzienlijk deel van de opbrengsten uiteindelijk bij een Amerikaanse aandeelhouder terechtkomt.
EMM sluit met iedere provider afzonderlijk een distributieovereenkomst af. Recent verlengden Odido en Ziggo hun overeenkomst voor de doorgifte van ESPN met meerdere jaren. Canal Digitaal blijft ESPN aanbieden op basis van een eerder afgesloten meerjarige overeenkomst die gewoon doorloopt. KPN en DELTA onderhandelen op dit moment nog met EMM over een nieuwe overeenkomst. Providers betalen daarbij per klant een vergoeding aan EMM. Officieel zijn deze bedragen niet bekend omdat het onder het geheimhouding binnen de overeenkomst valt. Bronnen melden Totaal TV dat providers die een nieuwe overeenkomst hebben ondertekend in eerste instantie ongeveer 4 euro exclusief BTW gaan betalen. De wijzigingen in de algemene voorwaarden duiden op een gestaffelde prijsconstructie waarbij de distributievergoeding gaandeweg hoger wordt.
Duurdere rechten, minder abonnees
Hier wringt de schoen. Voor de periode 2025-2030 verlengde ESPN de Eredivisie-rechten, met een bod richting 150 miljoen euro per jaar plus een tekenbonus van 70 miljoen. Een consortium van Ziggo, KPN, Odido en DELTA bood destijds nog fors hoger, waardoor de marktwaarde van het Nederlandse voetbal richting de 180 miljoen euro per seizoen ging. Die hogere rechtenkosten moeten ergens vandaan komen, en het ligt voor de hand dat ze via de distributieovereenkomsten bij de kijker belanden.
Tegelijkertijd loopt de basis waarover die kosten worden omgeslagen leeg. Volgens de meest recente Telecommonitor van de ACM, over het vierde kwartaal van 2025, telde Nederland eind 2025 nog circa 2,20 miljoen tv-abonnementen via glasvezel en 3,39 miljoen via de kabel. waarbij de kabel opnieuw daalde en alleen glasvezel groeide. Telecompaper komt uit op ruim 6,4 miljoen tv-abonnees eind 2025 en becijfert dat inmiddels zo'n 1,5 miljoen huishoudens helemaal geen traditioneel tv-abonnement meer hebben. Het bureau verwacht dat het aantal aansluitingen tot en met 2029 jaarlijks met 2,4 procent blijft afnemen.
De vicieuze cirkel
Zo ontstaat een mechanisme dat zichzelf versterkt. Providers houden hun omzet op peil met jaarlijkse prijsverhogingen, waarmee de omzetdaling beperkt blijft tot ver onder de daling in abonnees. Maar elke prijsstijging maakt het lineaire pakket voor de volgende twijfelaar net iets minder aantrekkelijk. Wie afhaakt, laat de resterende kosten achter bij een kleinere groep, waardoor de prijs per overgebleven abonnee opnieuw omhoog moet. Die duurdere abonnementen jagen weer een nieuwe lichting kijkers weg, en zo draait het rad verder. De cordcutter van vandaag maakt het abonnement van morgen duurder, en dat duurdere abonnement creëert de cordcutter van overmorgen.
Voorwaarden opgerekt voor extra verhogingen
Dat de rekening bij de klant komt te liggen, is inmiddels ook contractueel verankerd. Ziggo, KPN en DELTA hebben hun algemene voorwaarden dit jaar aangepast, zodat zij bovenop de gebruikelijke jaarlijkse inflatiecorrectie een aanvullende verhoging mogen doorvoeren. Bij Ziggo maximaal 4 procent of 2,75 euro per maand, bij KPN maximaal 5 procent of 3 euro per maand en bij DELTA maximaal 3 euro per maand. Die extra verhoging staat los van de inflatie en geeft de klant geen recht om het abonnement kosteloos op te zeggen. DELTA verwijst daarbij expliciet naar oplopende kosten voor uitzendrechten, wat de deur wijd openzet voor een prijsstijging zodra de nieuwe ESPN-overeenkomst rond is.
Waarom er geen los ESPN-abonnement bestaat
De voor de hand liggende uitweg - ESPN los afnemen buiten een provider om - is bewust afgesloten. Een abonnement op ESPN is uitsluitend verkrijgbaar via een Nederlandse tv-aanbieder, zoals de zender zelf bevestigt. Volgens berichtgeving hebben providers in hun distributieovereenkomsten met EMM afgedwongen dat ESPN geen rechtstreekse OTT-abonnementen aan consumenten verkoopt. De logica is helder: providers betalen per klant aan EMM, en rechtstreekse verkoop zou hun eigen verdienmodel ondermijnen.
De markt jaagt kijkers naar de illegaliteit
Juist die geslotenheid heeft een keerzijde die de sector liever niet benoemt. Wie alleen ESPN wil kijken en verder geen behoefte heeft aan een volledig tv-pakket, wordt gedwongen een duur providerabonnement af te nemen. Een groeiende groep consumenten die uitsluitend internet wil, ziet zich zo voor het blok geplaatst en een deel van hen wijkt uit naar illegale IPTV-diensten, waar hetzelfde voetbal voor een fractie van de prijs wordt aangeboden. De sector wijst graag naar de consument en naar handhaving, maar de hand mag ook in eigen boezem worden gestoken: door flexibele, rechtstreekse abonnementen te blokkeren, creëren de partijen zelf de vraag naar het illegale alternatief. Dat probleem los je niet op met boetes en rechtszaken, maar met een fundamenteel ander distributiemodel.
Tijd voor een grens?
De vraag is of een provider niet juist in het belang van de klant een streep moet trekken. Zolang de partijen blijven meebewegen met steeds hogere rechtenkosten en die doorschuiven naar een krimpende groep abonnees, wordt lineaire televisie een steeds duurder product voor steeds minder mensen. Een aanbieder die durft te zeggen "tot hier en niet verder" zou het patroon kunnen doorbreken, al betekent dat op korte termijn het risico klanten te verliezen aan concurrenten die ESPN wél doorgeven. Voorlopig lijkt niemand die eerste stap te willen zetten.
