Illegale IPTV wordt gezien als veiligheidsrisico: ook VPN-diensten onder druk
Illegale IPTV is meer dan een probleem voor zenders en sportcompetities. Volgens een nieuw rapport vormt het ook een risico voor de samenleving. Tegelijk wil de Spaanse voetbalcompetitie LaLiga dat grote VPN-diensten op een Europese piraterijlijst belanden.
Nepnieuws via illegale streams
Het rapport is opgesteld door professor Paul Watters en universitair hoofddocent Joel Scanlan en dit in opdracht van Nordic Content Protection (NCP). Die organisatie bestrijdt in de Noordse landen de illegale verspreiding van tv, film en sport. Dus beter gezegd de Noorse variant van Stichting BREIN. Volgens de onderzoekers is het algemene dreigingsniveau in de regio flink toegenomen. Vooral vanuit Rusland en Iran. Illegale IPTV kan volgens hen worden misbruikt voor cyberaanvallen en het verspreiden van desinformatie.
Manipulatie van illegale stream
Het risico zit onder meer in de werking van illegale diensten. Zij verspreiden een ongeautoriseerde kopie van een zender. Wie die kopie aanpast, hoeft de omroep zelf niet te hacken. Met generatieve AI kunnen bijvoorbeeld beelden, presentatoren, ondertiteling of waarschuwingen worden vervalst. Dit terwijl de kijker denkt naar de echte uitzending te kijken. Het NCP-rapport spreekt daarom van een mogelijk risico voor de maatschappelijke weerbaarheid. De Noorse publieke omroep NRK neemt de waarschuwing serieus. Beveiligingschef Jan Emil Gran wijst erop dat de omroep geen controle heeft over illegale IPTV-platforms en daardoor niet kan garanderen dat kijkers daar precies hetzelfde zien als NRK daadwerkelijk uitzendt.
Noorwegen kijkt het vaakst illegaal
In Noorwegen betaalden volgens onderzoek van Mediavision in het voorjaar van 2026 ongeveer 300.000 huishoudens voor illegale IPTV. Dat is ongeveer 12 procent van de huishoudens en het hoogste aandeel in de Noordse landen.
Ook kijkers kunnen worden aangepakt. Na de veroordeling van een verkoper kwam de politie in bezit van een klantenlijst met ongeveer 280 namen. Eind september hadden meer dan vijftig kopers een strafbeschikking gekregen. Het Noorse ministerie van Cultuur onderzoekt bovendien nog altijd de mogelijkheid van een verbod op het verwerken van betalingen aan illegale IPTV-diensten.
LaLiga richt pijlen op VPN
LaLiga gaat een stap verder. In een inzending voor de Counterfeit and Piracy Watch List 2027 van de Europese Commissie vraagt de voetbalcompetitie om NordVPN, Proton VPN, ExpressVPN en Surfshark op die lijst te zetten. LaLiga zegt niet de VPN-techniek zelf aan te vallen. Het bezwaar richt zich op marketing waarbij websites en influencers provisie krijgen en uitleggen hoe een VPN kan worden gebruikt om geografische beperkingen of blokkades te omzeilen. Volgens LaLiga gaat dat verder dan het neutraal aanbieden van een technische dienst.
Een vermelding op de lijst betekent overigens niet dat een bedrijf de wet heeft overtreden. De Europese Commissie benadrukt expliciet dat de lijst geen juridische vaststelling van overtredingen bevat. De consultatie is inmiddels gesloten, maar belanghebbenden kunnen tot 28 oktober reageren op de ingediende bijdragen. De definitieve lijst wordt in het tweede kwartaal van 2027 verwacht.
Druk op tussenpersonen groeit
De stap past in een bredere trend waarbij ook technische tussenpersonen bij de bestrijding van illegale streams worden betrokken. Een studie in opdracht van het Europees Parlement pleitte deze zomer voor bindende Europese regels en snelle blokkering van illegale livestreams. Daarbij worden onder meer VPN, alternatieve DNS en CDN genoemd.
Spaanse uitspraak
Een Spaanse rechter verplichtte NordVPN en Proton VPN in februari al om vanuit Spanje toegang tot gemelde IP-adressen met illegale LaLiga-uitzendingen te blokkeren. In mei wees dezelfde rechtbank een verzoek van LaLiga af om NordVPN wegens vermeende niet-naleving een dwangsom op te leggen. VPN-gebruik zelf blijft legaal, maar de juridische druk op aanbieders om mee te werken aan de bestrijding van piraterij neemt desondanks toe.
