Is de toevoeging UHD bij een 1080p signaal misleidend en worden providers en hun klanten voorgelogen?
Enige jaren geleden werd in Nederland de zender ESPN UHD geïntroduceerd. Later volgde nog het testkanaal NPO UHD tijdens enkele tijdelijke mondiale sportevenementen zoals voetbal en Olympische Spelen. Maar de kijker kreeg geen beeld in 4K-resolutie op het scherm te zien. Het was een beeld met de Full HD 1080p resolutie met 1980 x 1080 beeldpunten (pixels), aangevuld met de technieken High Dynamic Range (HDR) en een breder kleurenspectrum in de vorm van WCG2020 dat ook wel Rec.2020 wordt genoemd. De afkorting WCG straat voor Wide Color Gamut.
Broadcast
Maar mag een beeld in een lagere beeldresolutie dan 3840 x 2160 beeldpunten (4K) wel UHD genoemd worden? Vanuit de distributiesector klinkt uit een bepaalde hoek ‘ja’ als antwoord op deze vraag. Het gaat hierbij onder meer om de vaak trendsettende Britse publieke omroep BBC. Zij word bijgestaan door de overkoepelende organisatie van omroepen European Broadcast Union (EBU). Aansprekende namen die het gebruik van de term UHD bij een Full HD beeld met extra toevoegingen enige geloofwaardigheid geven.
Standaarden
Het zijn echter niet omroepen of de EBU die bepalen welke minimale eisen aan een beeldstandaard worden toegekend. Dit wordt vooral door twee instanties bepaald. Dit zijn ITU (International Telecommunication Union) en DVB (Digital Video Broadcasting). Het ITU-R BT.2020 rapport is hierbij leidend en beschrijft de brede kleurengamma, resoluties en HDR-vereisten die deel uitmaken van de diverse UHD-standaarden. Daarbij gelden de standaarden UHD-1 voor een beeldresolutie van 3840 x 2160 beeldpunten (4K) en 7680 x 4320 beeldpunten (8K) als officieel vastgesteld.
Surrogaat
Omroepen shoppen een beetje in de door ITU en DVB vastgestelde standaarden voor UHD om hun signaal toch deze toevoeging te kunnen geven. Zo voldoet het signaal over alle toegevoegde technische specificaties zoals HDR en WCG2020. Maar dus niet aan de aan UHD verbonden beeldresolutie. Hierdoor mogen kanalen met een Full HD-beeldresolutie zoals ESPN UHD dus niet als Ultra HD aangeprezen worden, volgens de instellingen die de beeldstandaarden feitelijk bepalen.
Kosten
Dat omroepen en zenders dit toch doen, heeft vooral met de kosten van productie en distributie te maken. Uitzenden in echte UHD met 4K-resolutie 2160p is veel kostbaarder en vraagt hogere bandbreedte. Omroepen kiezen daarom in toenemende mate voor 1080p met HDR en WCG2020 als een werkbaar alternatief dat toch duidelijk betere kwaliteit levert dan standaard Full HD zonder HDR. Dit wordt dan in marketing en communicatie samengevat als UHD om het verbeterde kijkplezier te benadrukken. Ook al is het technisch gezien geen volwaardig UHD-signaal.
Providers
Er is dus sprake van enige vorm van misleiding. Het UHD in Full HD voldoet ook voor een groot deel aan de UHD-specificaties, maar niet helemaal. Providers als Ziggo, KPN, Odido en Delta treft in deze geen blaam. Zij bieden het door omroepen en zenders aangeboden signaal wat betreft beeldresolutie onaangepast aan hun klanten aan.
