Is glasvezel een zeepbel die dreigt uiteen te spatten?
Het verbod van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) op de overname van zo'n 200.000 glasvezelaansluitingen van DELTA Fiber door Glaspoort legt een gevoelige zenuw in de Nederlandse glasvezelmarkt bloot. De toezichthouder wil voorkomen dat KPN via kleine overnames stilletjes een te dominante positie opbouwt. Maar het alternatief is ook niet aantrekkelijk: meer overbouw, dubbele netwerken en uiteindelijk een rekening die bij de consument terechtkomt.
KPN houdt vast aan 85 procent
KPN wil in 2030 circa 85 procent van de Nederlandse adressen op glasvezel hebben. Nu de route via overnames door de ACM wordt geblokkeerd, blijft er maar één weg over: zelf graven. En juist daar zit het probleem. In gebieden waar DELTA Fiber, Open Dutch Fiber of een andere partij al glasvezel in de grond heeft liggen, betekent dat overbouwen. Ofwel een tweede of zelfs derde netwerk naast een bestaand netnetwerk.
Hoeveel klanten heeft een netwerk nodig?
Volgens een marktstudie van de ACM heeft een glasvezelpartij een vulling van 30 tot 50 procent van de aansluitingen nodig om rendabel uit te rollen. Zodra een tweede aanbieder een netwerk naast het bestaande legt, wordt die bezetting voor beide partijen lastig haalbaar. Reken mee: met het kabelnetwerk van VodafoneZiggo (Ziggo) dat ook nog klanten bedient, moeten drie infrastructuren de markt verdelen. Twee concurrerende glasnetten náást de kabel krijgen die 30 tot 50 procent vrijwel nooit allebei vol. De conclusie uitgaand van de cijfers van de ACM is hard: op de meeste plekken is er ruimte voor hooguit twee netwerken. Ervan uitgaand dat Ziggo één van die netwerken is, blijft er dus nog ruimte voor één rendabel te exploiteren glasvezelnetwerk.
Kapitaalvernietiging op straat
Dat overbouwen weinig zin heeft, is inmiddels wel doorgedrongen tot de sector. Twee glasnetten in één straat wordt openlijk ‘kapitaalvernietiging’ genoemd. Sommige exploitanten spreken zelfs over ‘landjepik’. Het verbod van de ACM moet de machtspositie van KPN beteugelen, maar duwt het bedrijf tegelijk naar de duurste optie: dubbel graven in plaats van bestaande capaciteit overnemen.
Stijgende kosten, hogere prijzen
En dan de rekening. De aanleg van een glasvezelaansluiting kost al gauw enkele honderden tot meer dan duizend euro's per adres. Door gestegen lonen en materiaalkosten lopen die bedragen verder op. Wie een tweede, half gevuld netwerk moet terugverdienen, kan dat uiteindelijk maar op één manier doen: via hogere tarieven. Daarmee dreigt op langere termijn precies wat de ACM met haar verbod wilde voorkomen, namelijk duurder internet voor de consument.
Geen zeepbel, wel een waarschuwing
Van een klassieke zeepbel die uiteenspat is geen sprake: glasvezel is en blijft het meest toekomstbestendige netwerk en het aantal actieve aansluitingen groeit nog steeds. Tegelijkertijd kraakt het economische fundament. Zonder centrale regie en met overbouw als enige uitweg ontstaat het reële risico dat investeerders afhaken en de consument betaalt. De glasvezelmarkt spat niet uiteen, maar loopt wel leeg als er niets verandert. Die verandering kan een eventuele beroepsprocedure van Glaspoort tegen het verbod van ACM zijn. Mocht deze beroepsprocedure verloren worden of er zelfs helemaal niet komen, dan is er nog een andere uitweg. Namelijk dat KPN de doelstelling voor 2030 naar beneden bijstelt.
