Kijkers lineaire tv vaker op zwart vanwege dure uitzendrechten: providers spelen cruciale rol
Nederlandse tv-kijkers krijgen steeds vaker te maken met een zwart scherm wanneer buitenlandse zenders sportevenementen uitzenden waarvan de rechten in Nederland exclusief bij andere partijen liggen. Recente voorbeelden zijn de blokkade van de VRT tijdens de Giro d'Italia en, komend weekend, RTL Duitsland tijdens de Formule 1. Providers als Ziggo, KPN, Odido en DELTA voeren de blokkades uit, maar staan in een lastige spagaat tussen rechtenhouders en hun klanten.
Giro d'Italia: VRT op zwart
Tijdens de afgelopen Giro d'Italia liepen Nederlandse kijkers vast zodra ze de wielerkoers via de Belgische VRT wilden volgen. Eurosport, onderdeel van Warner Bros. Discovery (WBD), heeft de exclusieve uitzendrechten in Nederland tot en met 2029. Daardoor moet de VRT-uitzending hier worden geblokkeerd en krijgen kijkers op VRT bij Sporza de melding dat de uitzending niet beschikbaar is.
Formule 1: RTL Duitsland voor het eerst geblokkeerd
Komend weekend is het de beurt aan RTL Duitsland. Voor het eerst moeten Nederlandse providers de zender tijdens de live-uitzending van de Formule 1 op zwart zetten. De maatregel komt na aandringen van rechtenhouder FOM en streamingdienst Viaplay, die tot en met 2029 de exclusieve F1-rechten in Nederland bezit. RTL Group, sinds kort eigenaar van Sky Deutschland, beschikt over de Duitse rechten en wil de territoriale afspraken nu strikt naleven. Eerder tijdens vorige seizoenen konden Nederlandse kijkers nog gratis meekijken via de Duitse zender.
Geen nieuw fenomeen
Blokkades vanwege uitzendrechten zijn allesbehalve nieuw. Het Italiaanse RAI is in Nederland al jaren beperkt zichtbaar: RAI Uno verdween bijvoorbeeld in 2014 mede om deze reden uit het pakket van UPC (nu Ziggo), nadat KPN de zender een jaar eerder al had geschrapt. Beide zenders keerden overigens later weer in de pakketten van deze providers terug. Inmiddels is door onder meer de combinatie van daadwerkelijke kijkminuten van klanten en de hoge distributiekosten RAI Uno weer bij KPN uit het aanbod verdwenen.
Naleving niet altijd vlot
Hoewel providers in principe verplicht zijn een buitenlandse zender op zwart te zetten zodra een rechtenhouder daarom vraagt, ging dat in het verleden niet altijd even soepel. Bij eerdere blokkadeverzoeken kwam het meerdere keren voor dat een of meer Nederlandse aanbieders de melding 'over het hoofd' zagen, waardoor kijkers gewoon konden meekijken met de buitenlandse uitzending. Pas nadat rechtenhouders of collega-aanbieders hen daarop wezen, werd de zender alsnog uit de lucht gehaald, soms midden in een lopend evenement. Voor providers is het balanceren: streng handhaven kost klanten, te soepel handhaven kost contracten. Hoe RTL Group en Viaplay komend weekend op de naleving toezien, wordt dan ook met argusogen gevolgd.
Providers in spagaat
Voor Ziggo, KPN, Odido en DELTA is de situatie ongemakkelijk. Zij ontvangen klachten van klanten die niet begrijpen waarom hun zenderpakket tijdelijk wordt ingeperkt. Contractueel hebben ze geen keuze: rechtenhouders kunnen tot blokkering verplichten. Met de groeiende versnippering van sportrechten over streamingdiensten lijkt het zwarte scherm voorlopig vaste prik.
