Mogen providers de prijs verhogen door oorlog in Midden-Oosten?

Met de prijs van gas en olie stijgt ook energierekening van miljoenen huishoudens. Ook telecomproviders als Ziggo, KPN en Odido merken de oplopende energiekosten. Niet alleen de levering van internet via eigen netwerken vraagt stroom. Datacentra - de ruggengraat van het moderne internet - zijn grote energieverbruikers. Hoe meer gebruik er van het internet wordt gemaakt, des te meer energie er nodig is. Een deel van die stroom wordt opgewekt via zon- en windenergie, maar dat is vooralsnog onvoldoende om het totale verbruik te dekken.

Netwerk

Niet alle providers zijn gelijk als het gaat om energiegebruik. Er bestaan namelijk grote onderlinge verschillen in de infrastructuur die zij gebruiken. Sommige providers hebben geen eigen vast netwerk en huren toegang en ruimte bij een netwerkexploitant. Freedom Internet en Online.nl zijn daar voorbeelden van: zij bieden internet aan via DSL en glasvezel van KPN en diverse andere glasvezelnetwerken. Voor vaste internetdiensten geldt dit ook voor Odido, dat voor zijn vaste verbindingen gebruikmaakt van netwerken van derden, al beschikt Odido wél over een eigen mobiel 4G/5G-netwerk.

Andere providers hebben wel een eigen vast netwerk. Ziggo (onderdeel van VodafoneZiggo) en KPN beheren ieder hun eigen infrastructuur. Delta Fiber heeft zijn eigen glasvezelnetwerk (DFN). Verder is Open Dutch Fiber (ODF) een onafhankelijke glasvezelnetbeheerder waarop meerdere providers kunnen aansluiten.

Verbruik

Tussen deze netwerken bestaat ook een energieverschil. Het hybride coax-glasvezelnetwerk (HFC) van Ziggo verbruikt meer energie dan puur glasvezelnetwerken. Bij glasvezel wordt data via lichtsignalen verstuurd in plaats van via elektrische impulsen, wat het zuiniger en duurzamer maakt. KPN is bezig zijn oude kopernetwerk (NetwerkNL) uit te faseren ten gunste van glasvezel, dat wordt uitgerold via zowel eigen aanleg als via Glaspoort, een joint venture van KPN en pensioenfonds ABP.

Prijsverhoging

De hogere energiekosten worden op enig moment geheel of deels doorberekend aan klanten. De meest gebruikte methode is de jaarlijkse prijsaanpassing op basis van het inflatiecijfer dat het CBS vaststelt. Dat cijfer is echter gebaseerd op een achterliggende periode. Een plotselinge energieprijsstijging door een oorlog is daarin niet verwerkt. Buiten deze jaarlijkse inflatiecorrectie hebben providers de mogelijkheid om tussentijds extra prijsverhogingen door te voeren. Dat is echter niet onbeperkt mogelijk, en er kleven voor providers ook risico's aan.

Balanceren

Een provider die de prijs van een abonnement drastisch verhoogt, kan dat doen zonder formeel ingrijpen van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). De ACM heeft providers tot nu toe nooit teruggefloten op de hoogte van een prijsverhoging boven de inflatie: de huidige wetgeving laat dit toe. De toezichthouder richt zijn pijlen vooral op transparantie. Providers moeten klanten helder en tijdig informeren over prijswijzigingen. Omdat providers in het algemeen een constructieve relatie met de ACM willen onderhouden, houden zij hier bij prijsverhogingen rekening mee.

Kanttekening

Toch zitten er gevaarlijke kanten aan te hoge of te frequente verhogingen. Naast de jaarlijkse inflatiecorrectie kunnen providers tussentijds extra prijsverhogingen doorvoeren. Maar bij elke extra verhoging - of bij een verhoging die de consument nadelig is - heeft de klant het recht om het lopende abonnement kosteloos op te zeggen, ook tijdens de contractvaste periode. Dergelijke verhogingen moeten persoonlijk en minimaal een maand van tevoren worden gecommuniceerd.

Het recht op kosteloos opzeggen is in de huidige markt voor vaste diensten een gevoelig punt. Providers investeren flink in het binnenhalen van nieuwe klanten via hoge kortingen en aantrekkelijke welkomstaanbiedingen. Als klanten bij elke extra prijsverhoging gratis de deur uit kunnen, bestaat het risico dat zij snel vertrekken naar een concurrent.

Algemene voorwaarden

Een cruciale factor is wat providers in hun Algemene Voorwaarden (AV) hebben opgenomen over tussentijdse prijsverhogingen. Bij het aangaan van een abonnement gaat de klant akkoord met alle bepalingen in die voorwaarden. Totaal TV bekeek de meest recente AV van de drie grootste providers. Alle drie reserveren daarin het recht om de abonnementsprijs tussentijds extra te verhogen, bovenop de jaarlijkse inflatiecorrectie. Bij Ziggo en KPN vindt de jaarlijkse inflatiecorrectie in juli plaats; bij Odido in januari.

Niet gelijk

Er zijn echter wel duidelijke verschillen in de precieze bepalingen. Ziggo heeft in zijn nieuwe AV - van kracht per 1 mei 2026 - voor het eerst een expliciet maximum ingevoerd voor extra tariefverhogingen: maximaal 4 procent van de vaste maandelijkse kosten, of €2,75 per maand. Dit kan alleen onder strikte voorwaarden: kostenverhogingen die de indexatie overstijgen, stijgende overheidsafdrachten, of een uitbreiding dan wel verbetering van de dienstverlening. In de oude AV had Ziggo een algemeen en onbegrensd recht om tarieven te wijzigen, dat is nu dus beperkt.

KPN en Odido kennen geen vergelijkbaar prijsplafond voor tussentijdse verhogingen. KPN hanteert in zijn AV een algemene bepaling dat tarieven mogen worden gewijzigd, en noemt als achterliggende reden onder meer bedrijfseconomische overwegingen en wettelijke verplichtingen. Bij Odido worden in de AV termen als bedrijfsvoering, marktontwikkelingen en techniek gehanteerd als gronden voor wijzigingen. Ziggo is op dit punt het meest specifiek: het kabelbedrijf omschrijft concreet welke omstandigheden een extra verhoging rechtvaardigen.

Conclusie

Voor alle drie de grote providers geldt dat zij de mogelijkheid hebben om abonnementsprijzen tussentijds te verhogen met de stijgende energiekosten als reden. Bij Ziggo en KPN ligt bovendien de jaarlijkse inflatiecorrectie al in het verschiet: beide providers verhogen in juli de prijzen met maximaal het door het CBS vastgestelde inflatiepercentage. KPN maakte die aankondiging begin januari 2026, dus nog vóór het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten. Of en in hoeverre de inflatie tegen die tijd ook de gevolgen van het conflict weerspiegelt, is op dit moment nog onbekend.

Wanneer een provider een extra tussentijdse verhoging doorvoert, of een verhoging die hoger uitvalt dan de CBS-inflatie, heeft de klant altijd het recht het lopende abonnement kosteloos op te zeggen — ook als de contractperiode nog niet is verstreken.