Waarom Ziggo glasvezel zo lang afhield: technologie en miljarden euro
Wie tegenwoordig een internetabonnement afsluit, komt al snel bij glasvezel uit. KPN (NetwerkNL en Glaspoort), Open Dutch Fiber en Delta Fiber leggen miljoenen glasvezelaansluitingen aan en benadrukken vooral de hoge en vaak symmetrische internetsnelheden. Ziggo bewandelt al vele jaren een andere weg. Het grootste deel van de klanten gebruikt nog altijd coax voor het laatste stuk van de verbinding van wijkkast naar de woning.
Dat is geen toevallige technische erfenis. Ziggo en rechtsvoorgangers als UPC, Casema en @Home konden een bestaand kabelnetwerk steeds opnieuw opwaarderen. Daardoor hoefde niet op grote schaal een compleet nieuw glasvezelnetwerk tot in iedere woning te worden aangelegd.
De erfenis van de centrale antenne
De basis daarvoor werd tientallen jaren geleden gelegd. Vanaf de jaren zestig werden in Nederland centrale antenne-inrichtingen (CAI) aangelegd om televisie in huizen te brengen zonder een wirwar van afzonderlijke antennes. In de decennia daarna groeide daaruit een zeer fijnmazig kabelnetwerk.
Toen internet eind jaren negentig en rond de eeuwwisseling steeds belangrijker werd, beschikten de kabelbedrijven daardoor al over infrastructuur tot diep in woonwijken en woningen. Het kostbare laatste stuk van het netwerk lag er dus al. DOCSIS gaf die infrastructuur een tweede leven. De eerste versie van deze standaard verscheen in de jaren negentig en maakte breedbandinternet via kabelnetwerken mogelijk. Nieuwe DOCSIS-generaties konden vervolgens steeds meer capaciteit uit dezelfde infrastructuur halen.
Het huidige netwerk van Ziggo is bovendien al lang geen volledig koperen coaxnetwerk meer. Het gaat om HFC, oftewel Hybrid Fiber Coax. Glasvezel loopt vanuit het centrale netwerk tot diep in wijken. Alleen het laatste deel naar het overgrote deel van de woningen verloopt nog via coax. Ziggo stelt dat dit glasvezel-kabelnetwerk ongeveer 90 procent van Nederland bereikt.
Glasvezel aanleggen kost veel geld
Daarmee komt de financiële logica achter de keuze voor coax in beeld. Wie een bestaand HFC-netwerk opwaardeert, kan een belangrijk deel van de kabels, leidingen en aansluitingen blijven gebruiken. Bij FTTH moet glasvezel daarentegen helemaal tot aan of in iedere woning worden gebracht. Vooral grondwerk maakt dat kostbaar. Straten en stoepen moeten open, vergunningen zijn nodig en woningen moeten individueel worden aangesloten. Exacte kosten verschillen sterk per gebied, woningtype en aanlegmethode. Daarom zijn algemene bedragen per woning al snel misleidend.
Een bruikbare indicatie komt van KPN zelf. Het telecombedrijf noemde in 2023 voor zijn glasvezeluitrol bouwkosten van ongeveer 700 tot 1.000 euro per bereikte woning. Glaspoort - de glasvezeldochter van KPN en APG - maakte bij de start bekend meer dan een miljard euro te investeren in de aansluiting van ongeveer 750.000 huishoudens en 225.000 bedrijven. Omgerekend dus gemiddeld 1.000 euro per in de woning gerealiseerde aansluiting,
Een landelijke FTTH-overbouw van een bestaand Ziggo-netwerk zou daarmee onvermijdelijk miljarden kosten. De prijs van het vervangen voor het laatste deel coax voor glasvezel is namelijk vrijwel gelijk. Immers bij de opwaardering van het kopernetwerk zo’n tien jaar geleden naar VDSL legde KPN ook tot in de wijkkast glasvezel aan. Zolang coax door technische upgrades voldoende snelheid kon blijven leveren, was en is er economisch weinig reden om dat bestaande netwerk versneld af te schrijven.
DOCSIS hield glasvezel lang op afstand
Die strategie werkte lange tijd goed. DOCSIS 3.0 en later DOCSIS 3.1 maakten gigabitsnelheden mogelijk zonder bij iedere klant een nieuwe kabel naar binnen te trekken. Inmiddels levert Ziggo zelfs 2 Gb/s downloadsnelheid via het bestaande netwerk. Daarmee is de stelling dat coax technisch aan zijn absolute grens zit niet juist. Ziggo is juist begonnen met het geschikt maken van het netwerk voor 1,8 GHz en DOCSIS 4.0. Volgens ontwikkelaar CableLabs kan DOCSIS 4.0 technisch tot 10 Gb/s downstream en 6 Gb/s upstream ondersteunen. VodafoneZiggo heeft zelf snelheden tot 8 Gbit/s genoemd voor zijn volgende generatie netwerk. Vraag is echter of de genoemde snelheden van zowel CableLabs als VodafoneZiggo realistisch zijn. Binnen sommige delen van het verzorgingsgebied liggen de coaxkabels soms zelfs meer dan 40 jaar in drassige Nederlandse bodem. Hierdoor staat de kwaliteit en dus ook de daadwerkelijk afgeleverde internetsnelheid bij de klant onder druk.
De zwakke plek van Ziggo zit momenteel vooral bij de upload. Bij het snelste consumentenabonnement van 2 Gb/s bedraagt de uploadsnelheid 120 Mb/s. Bij 1 Gb/s download is dat 100 Mb/s. Bij het duurste zakelijke abonnement wordt een uploadsnelheid van 160 Mb/s aangeboden. Dat verschil is groot ten opzichte van glasvezelproviders die bijvoorbeeld 1 Gb/s zowel naar als vanuit de woning leveren. Dit brengt ook een prijscomponent met zich mee. KPN levert bijvoorbeeld bij het instapabonnement een twee keer zo hoge uploadsnelheid als Ziggo met het gigabitabonnement. Het prijsverschil loopt op tot meer dan 100 euro per jaar. Daarvoor krijg je bij Ziggo dan wel een vijf keer hogere downloadsnelheid. Maar dit is voor meer dan driekwart van de huishoudens overbodig. De door KPN bij het instapabonnement geleverde 200 Mb/s voldoet voor hen ruimschoots. Voor gewoon internetten en videostreaming is dat voor veel huishoudens dus nauwelijks merkbaar.
Bij grote cloudback-ups, het versturen van videobestanden, professionele thuiswerktoepassingen en andere toepassingen met veel uitgaand dataverkeer kan symmetrische glasvezel wel een duidelijk voordeel bieden.
Glasvezel heeft technische voordelen
Ook op andere punten heeft FTTH voordelen. Glasvezel is niet gevoelig voor elektromagnetische storing en biedt zeer veel beschikbare bandbreedte. Bij coax kunnen slechte connectoren, binnenhuisbekabeling en instraling voor ruis zorgen. Dat betekent echter niet dat een glasvezelverbinding in de praktijk automatisch sneller reageert of betrouwbaarder is. Latency wordt niet alleen door de gebruikte kabel bepaald, maar ook door netwerkarchitectuur, apparatuur, routing en belasting. Bovendien ontstaat een groot deel van de problemen die consumenten als 'internetstoring' ervaren binnen het eigen wifi-netwerk.
Het belangrijkste structurele voordeel van FTTH blijft daarom de grote hoeveelheid beschikbare capaciteit in beide richtingen en de relatief eenvoudige mogelijkheid om steeds hogere symmetrische snelheden te leveren.
Ziggo kiest niet tussen coax en glasvezel
Opvallend is dat Ziggo inmiddels wel steeds vaker echte glasvezel gebruikt. Bij nieuwbouwprojecten waar nog geen coax aanwezig is, wordt op sommige locaties direct glasvezel tot in de meterkast aangelegd. Ziggo heeft hiervoor ook een eigen XGS-PON-specificatie en geschikt glasvezelmodem. Nog belangrijker is de samenwerking met Delta Fiber. Sinds 20 augustus 2026 levert Ziggo internet en televisie via het glasvezelnetwerk van Delta Fiber in gebieden waar het bedrijf zelf geen vast netwerk heeft. Hierdoor kwamen ruim 680.000 huishoudens binnen bereik van Ziggo.
Dat betekent echter niet dat Ziggo zijn bestaande coaxnetwerk nu versneld gaat vervangen door glasvezel. VodafoneZiggo stelt juist expliciet dat de strategie voor het eigen netwerk niet is veranderd. Daar blijft het bedrijf investeren in HFC en DOCSIS 4.0. Alle seinen lijken op groen te staan voor het geven van een eerste indruk wat met deze nieuwe techniek mogelijk is aan een selecte groep trouwe klanten tijdens The Experience Day in november op het hoofdkantoor van VodafoneZiggo in Utrecht.
Goedkoopste route blijft leidend
De netwerkstrategie van Ziggo is daarmee minder zwart-wit dan de strijd tussen 'coax versus glasvezel' doet vermoeden. Waar coax al ligt, probeert Ziggo er met DOCSIS zoveel mogelijk capaciteit uit te halen. Bij nieuwbouw kan direct voor glasvezel worden gekozen. En waar Ziggo helemaal geen eigen netwerk heeft, kan het capaciteit inkopen op het glasvezelnetwerk van een concurrent. Dat is uiteindelijk dezelfde economische logica die de kabelbedrijven al tientallen jaren volgen: bestaande infrastructuur zo lang mogelijk benutten en alleen nieuwe kabels aanleggen wanneer daar een technische of commerciële reden voor bestaat.
Glasvezel heeft daardoor terrein gewonnen, maar coax voorlopig niet verslagen. Sterker nog: met de miljarden die een volledige vervanging zou kosten en DOCSIS 4.0 voor de deur heeft Ziggo juist besloten zijn kabelnetwerk nog minimaal een volgende technologische levensfase mee te geven. De kosten die met de huidig weg worden bepaard zijn ruim voldoende om de hogere energiekosten van DOCSIS op te vangen.
