Hoe lang kunnen providers de tv-wensen van klanten nog blijven negeren: wordt illegaal het nieuwe normaal?
De tv-markt krimpt, de prijzen stijgen en kijkers krijgen zenders opgedrongen waar ze nooit om vroegen. Ondertussen kijken naar schatting 1,4 tot ruim 2 miljoen Nederlanders via illegale IPTV. Hoe lang kunnen Ziggo, KPN, Odido en DELTA de wensen van hun klanten nog negeren?
Krimpende markt, stijgende rekening
Nederland telt volgens Telecompaper nog 6,38 miljoen tv-abonnementen, 115.000 minder dan een jaar eerder. Toch verhoogde Odido per 1 januari de tarieven met 3,1 procent, DELTA in februari met 3,5 procent op glasvezel en KPN per 1 juli met 3,3 procent. Ziggo spant de kroon: naast diezelfde 3,3 procent betalen tv-klanten sinds 1 juli 2,50 euro extra voor verplichte ESPN-zenders, effectief een stijging van 6 tot 8 procent. Volgens de ACM betaalt een huishouden gemiddeld 70 tot 75 euro per maand voor internet en tv; ruim de helft vindt dat (te) hoog.
Eredivisiebelasting: verplicht betalen voor ESPN
Nergens is de kloof zo zichtbaar als bij ESPN. Ziggo stopte ESPN 2, 3 en 4 verplicht in alle tv-pakketten; uitzetten kan niet. Op klantenfora regent het woedende reacties van abonnees die nooit sport kijken en de Consumentenbond zet vraagtekens bij de rechtsgeldigheid. De cijfers geven hen munitie: volgens Telecompaper kijkt 55 procent alleen als voetbal 'gratis' meekomt en zou 80 tot 85 procent nooit een los abonnement afsluiten. KPN houdt ESPN optioneel: wie geen voetbal kijkt, betaalt er niet aan mee. Tenminste zo stelt de provider. Enige nuance is hierbij nodig. KPN verhoogde eerder net als iedere tv- en internetprovider de abonnementsprijs door toen nieuwe afspraken met Eredivisie Media & Marketing (EMM) voor ESPN. En de vraag is of KPN in huidige onderhandelingen over ESPN de rug recht kan houden en niet net als Ziggo meer ESPN verplicht in het basispakket gaat aanbieden. Met natuurlijk de hierbij behorende prijsverhoging.
Zelf samenstellen blijft taboe
Al in 2016 wilde 63 procent van de consumenten het zenderpakket zelf samenstellen, bleek uit onderzoek van het Commissariaat voor de Media. Tien jaar later verkopen Ziggo, KPN, Odido en DELTA nog altijd dichtgetimmerde pakketten, veelal gekoppeld aan een internetabonnement. Het voordeel voor de kijker is duidelijk: alleen betalen voor wat je kijkt. Het nadeel: zenderbedrijven verkopen hun kanalen als bundel, waardoor losse zenders fors duurder uitpakken en experimenten als Knippr strandden. Voor providers ontbreekt elke financiële prikkel.
Illegale IPTV wordt massaproduct
Ondertussen groeit illegale IPTV met 20 tot 40 procent per jaar. Schattingen lopen op tot 2,3 miljoen gebruikers en Nederland behoort tot de Europese koplopers. Voor 60 tot 100 euro per jaar krijgen kijkers duizenden zenders, inclusief ESPN, Ziggo Sport Totaal en Viaplay, plus films en series. De redenen: de hoge prijs van legaal kijken, het versnipperde aanbod en de starre sector, sportzenders zijn niet los als streamingdienst verkrijgbaar. Voor de prijs van één maand legaal kijken heeft een illegale kijker bijna een jaar toegang tot alles.
De keerzijde: goedkoop wordt duurkoop
Zorgeloos is het niet. Sinds het Filmspeler-arrest geldt streamen uit illegale bron als auteursrechtinbreuk. BREIN en de FIOD pakken vooral aanbieders aan, met in 2024 een record van 46 gestopte diensten, en in Spanje en Italië riskeren gebruikers boetes tot 5.000 euro. Wie vooruitbetaalt is het geld kwijt zodra een dienst offline gaat, loopt risico op malware en financiert criminele netwerken.
Wordt illegaal het nieuwe normaal?
Voor een deel van Nederland ís het dat al. Handhaving alleen keert dat tij niet zolang het legale alternatief duurder, starder en verder versnipperd wordt. De bal ligt bij Ziggo, KPN, Odido en DELTA: flexibele pakketten, losse sportabonnementen en eerlijke prijzen zijn geen luxe meer, maar noodzaak. Zolang die uitblijven, wordt illegaal met elke prijsverhoging een stukje normaler. Hierbij is het voor providers belangrijk een eigen koers en niet een door een betaalzender opgedrongen weg te bewandelen. De huidige situatie met ESPN maakt in een klap zichtbaar wat het probleem met de huidige tv-markt is. Kijkers willen geen dure sportzenders door de neus geboord krijgen, maar juist zelf bepalen naar welke zender ze kijken. En nog belangrijker: voor welke zender ze maandelijks willen betalen.
