Wat zijn de voor- en nadelen van glasvezel, coax, DSL en FWA?
Wie thuis internet en televisie wil, heeft in Nederland de keuze uit vier technieken: glasvezel, coax (de kabel), DSL en het nieuwere Fixed Wireless Access (FWA). Iedere techniek werkt anders en heeft eigen sterke en zwakke punten. Totaal TV legt uit wat de vier verbindingen kunnen leveren, zet per techniek de drie belangrijkste voor- en nadelen op een rij en kijkt welke techniek de toekomst heeft.
Glasvezel: internet via lichtsignalen
Glasvezel verstuurt data als lichtsignalen door haardunne glazen vezels. Dat maakt extreem hoge snelheden mogelijk: providers als KPN, Odido en DELTA leveren abonnementen van 200 Mb/s tot maar liefst 8 Gb/s, waarbij de uploadsnelheid net zo hoog is als de downloadsnelheid. Televisie loopt via interactieve tv (IPTV): de tv-ontvanger gebruikt de internetverbinding, inclusief opnemen, terugkijken en apps in 4K-kwaliteit. Inmiddels ligt er bij zo'n negen miljoen huishoudens glasvezel in de straat of tot in de meterkast en internetten bijna vier miljoen huishoudens actief via glas.
Het eerste grote voordeel is de snelheid: geen enkele andere techniek biedt zulke hoge én symmetrische snelheden, ideaal voor thuiswerken, gamen en het uploaden van grote bestanden. Daarnaast is glasvezel bijzonder stabiel; de verbinding is ongevoelig voor elektromagnetische storingen en de afstand tot de wijkcentrale speelt geen rol. Het derde voordeel is de vrijwel onbeperkte capaciteit, waardoor de kabel decennialang meekan.
Er zijn ook nadelen. Glasvezel is nog niet overal beschikbaar; vooral in het buitengebied wordt nog volop gegraven en KPN schroefde de uitrolambities eind 2025 terug naar 85 procent dekking in 2030. Verder is voor de aansluiting meestal een monteursbezoek en soms graafwerk nodig. Tot slot loopt ook de televisie via internet: bij een storing vallen tv én internet dus tegelijk uit.
Coax: de vertrouwde kabel van Ziggo
Coax is het kabelnetwerk waarmee Ziggo zo'n 3 miljoen huishoudens bedient. Technisch is het een hybride netwerk (HFC): glasvezel tot in de wijk, coax naar de woning. Via de huidige DOCSIS 3.1-techniek zijn downloadsnelheden tot 2 Gb/s beschikbaar op bijna zeven miljoen adressen. Op tv-gebied is coax sterk: digitale televisie komt via DVB-C rechtstreeks uit de kabel en wordt gecombineerd met interactieve functies via de Mediabox Next. Al is Ziggo wel bezig met de transitie naar IPTV. Wanneer daadwerkelijk wordt gestopt met DVB-C is echter niet bekend.
De voordelen zijn duidelijk. Het netwerk ligt vrijwel landelijk en werkt direct, zonder graafwerk of lange wachttijden. De downloadsnelheden zijn hoog en gaan met de uitrol van DOCSIS 4.0 richting 8 Gb/s. En het tv-platform behoort met de combinatie van DVB-C en IPTV tot de beste van Nederland; zelfs bij een internetstoring blijft lineaire televisie gewoon werken.
Daar staan drie nadelen tegenover. De uploadsnelheid blijft ver achter bij glasvezel: bij 2 Gb/s download bedraagt de upload slechts een fractie daarvan, in de praktijk op dit moment voor consumenten 100 Mb/s. Daarnaast deel je de capaciteit met de buurt, waardoor het internet op piekmomenten trager kan aanvoelen. Tot slot vergt het bijbenen van glasvezel forse investeringen; voor de allerhoogste snelheden moet Ziggo op termijn mogelijk zelfs stoppen met televisie via DVB-C.
DSL: internet via de telefoonlijn
DSL gebruikt het koperen telefoonnetwerk van KPN en was jarenlang dé standaard voor internet thuis. De snelheid hangt sterk af van de afstand tot de wijkcentrale en komt maximaal uit op zo'n 100 tot 200 Mb/s. Televisiekijken kan via interactieve tv, maar de beperkte bandbreedte maakt meerdere gelijktijdige streams in hoge kwaliteit lastig.
Voordelen heeft DSL zeker. De techniek is beschikbaar op vrijwel elk adres met een telefoonlijn, ook waar glasvezel of kabel ontbreekt. De abonnementen zijn doorgaans voordelig. En voor licht gebruik, zoals mailen, browsen en één tv-stream, volstaat de snelheid prima.
De nadelen wegen echter steeds zwaarder. DSL is veruit de traagste van de vier technieken en de snelheid zakt verder naarmate je verder van de centrale woont. De uploadsnelheid is laag, wat videobellen en werken in de cloud beperkt. Het grootste nadeel: DSL is een doodlopende weg. KPN faseert het kopernetwerk uit en in gebieden waar glasvezel ligt, gaat de koperlijn na verloop van tijd definitief uit. Wie nu nog DSL heeft, moet er rekening mee houden binnen enkele jaren te moeten overstappen.
FWA: vast internet via het 5G-netwerk
Fixed Wireless Access (FWA) is de jongste techniek: vast internet thuis via het mobiele 5G-netwerk. Odido introduceerde in oktober 2024 als eerste provider zo'n dienst onder de naam Klik&Klaar. Een modem met simkaart vangt het 5G-signaal op en zet het om in wifi; de stekker in het stopcontact is genoeg. Via de 3,5 GHz-frequenties zijn snelheden tot maximaal 1000 Mb/s haalbaar. Televisiekijken gaat via streamingapps zoals NLZIET, CANAL+ of streamingdoemstem als Netflix; een traditioneel tv-signaal ontbreekt. Naast Odido biedt KPN inmiddels ook FWA aan maar dan alleen aan bewoners van adressen waar nog geen glasvezel aanwezig is.
De voordelen: FWA is beschikbaar op vrijwel elke plek met goede 5G-dekking en daarmee een uitkomst voor adressen zonder glasvezel of kabel. De installatie is kinderlijk eenvoudig, zonder monteur, graafwerk of kabels, en het modem verhuist binnen Nederland gewoon mee. Bovendien is de dienst met zo'n 26 euro per maand voordelig en maandelijks opzegbaar.
De nadelen: de snelheid varieert per adres en per moment, afhankelijk van de afstand tot de zendmast, muren en drukte op het netwerk. Upload en reactietijd (latency) blijven achter bij vaste verbindingen, wat FWA minder geschikt maakt voor grote gezinnen of intensief gebruik. En doordat televisie volledig op de draadloze verbinding leunt, staat of valt de kijkervaring met de kwaliteit ervan.
Welke techniek is het meest toekomstbestendig?
Het antwoord is helder: glasvezel. De capaciteit van licht door glas is vrijwel onbeperkt; hogere snelheden vragen alleen nieuwe apparatuur aan beide uiteinden, niet een nieuwe kabel. Toezichthouder ACM stuurt aan op glasvezel voor ieder huishouden rond 2030 en het marktaandeel groeit richting de zestig procent. Coax krijgt met DOCSIS 4.0 een tweede leven en kan zeker nog tien jaar mee, maar veelzeggend is dat Ziggo in nieuwbouwwijken inmiddels zelf glasvezel aanlegt en vanaf 20 augustus 2026 ook diensten levert via het glasvezelnetwerk van Delta Fiber. DSL wordt uitgefaseerd en FWA groeit weliswaar hard, maar blijft door de gedeelde mobiele capaciteit vooral een aanvulling. Het is wel in trek bij mensen met een mobile home die meerdere maanden per jaar met camper of caravan in Nederland van vakantie en rust genieten. FWA kan immers thuis en onderweg eenvoudig gebruikt worden.
Conclusie
Welke techniek de beste keuze is, hangt af van je adres en je gebruik. Ligt er glasvezel, dan is dat de meest complete keuze: razendsnel, stabiel, symmetrisch en klaar voor de toekomst. Coax is een uitstekend alternatief met een ijzersterk tv-platform en wordt met DOCSIS 4.0 fors sneller, al blijft de upload voorlopig een zwak punt. DSL is alleen nog een optie als er niets anders beschikbaar is, en dan hooguit tijdelijk. FWA is de slimme, flexibele oplossing voor wie geen vaste aansluiting heeft, tijdelijk woont of maandelijks opzegbaar wil zijn. Wie voor de lange termijn kiest, kiest glasvezel: alle wegen in de Nederlandse internetmarkt leiden uiteindelijk naar glas.
